طراحی سایت چندزبانه برای کسب‌وکار ایرانی وقتی ارزش دارد که مشتری خارجی مشخصی داشته باشید و بتوانید به زبان خودش جوابش را بدهید؛ در غیر این صورت، نسخهی انگلیسی یا عربی فقط یک ویترین خالی است. سایت چندزبانهی درست از یک زبان دوم شروع میشود که با داده انتخاب شده، متنش بومیسازی شده و فقط ترجمه نشده، طراحی‌اش هم راستبهچپ و هم چپبهراست را درست نشان میدهد، و برای مشکلات خاص کسب‌وکار ایرانی، یعنی دریافت پول از خارج، هاست و سرعت برای کاربر خارجی، رسیدن ایمیل‌ها به صندوق ورودی، راه تماس و صفحات حقوقی، از اول راه‌حل دارد. هزینه‌اش هم بر پایه‌ی تعرفه‌ی معمول طراحی سایت است و هر زبان اضافه بعد از بررسی تعداد صفحات، روش ترجمه و حجم به‌روزرسانی قیمت‌گذاری میشود.
این راهنما دربارهی ساختن و اداره کردن سایت چندزبانه است: تصمیم‌ها، طراحی، فنی و کار روزمره بعد از راه‌اندازی. اینکه گوگل چطور نسخهی درست هر زبان را به کاربر هر کشور نشان دهد، یعنی hreflang، canonical و تنظیم سرچ کنسول برای هر زبان، موضوع جداگانه‌ای است که در راهنمای سئو بینالمللی و hreflang کامل توضیح داده‌ایم و اینجا تکرارش نمی‌کنیم.
طراحی سایت چندزبانه کی ارزش دارد و کی ندارد؟
طراحی سایت چندزبانه وقتی ارزش دارد که هم مشتری خارجی را میشناسید و هم میتوانید از پس پاسخ دادن به او بربیایید. معیار، «حرفهایتر به نظر رسیدن» نیست؛ معیار این است که فردا صبح اگر یک شرکت در بغداد، استانبول یا هامبورگ از فرم سایت پیام داد، کسی در مجموعهی شما هست که همان روز، به زبان خودش، جواب درست و قیمت روشن بدهد یا نه. سایت چندزبانهای که پیامش بیجواب میماند، از نداشتن نسخهی خارجی بدتر است، چون مشتری را یک بار جذب و بعد ناامید میکند.
پیش از هر تصمیمی، این چند سؤال را برای خودتان روشن کنید:
- مشتری خارجی شما دقیقاً کیست: شرکت واردکننده در عراق، گردشگر سلامت از کشورهای همسایه، خریدار عمده در ترکیه، یا ایرانی‌ای که در آلمان زندگی میکند و خدمات شما را می‌خواهد.
- همین حالا از کجا مشتری یا استعلام خارجی دارید؛ پیام‌های واتساپ، ایمیل‌ها و سفارش‌های یک سال گذشته را مرور کنید و ببینید از کدام کشورها و به چه زبانی آمده‌اند.
- آیا میتوانید محصول یا خدمت را واقعاً به آن کشور برسانید، یعنی ارسال، قرارداد، دریافت پول و پشتیبانی بعد از فروش برایش راه‌حل دارد.
- چه کسی پیام‌ها را به آن زبان می‌خواند و جواب میدهد، و در چه ساعتی به وقت کشور مشتری در دسترس است.
- چه کسی بعد از راه‌اندازی، قیمت‌ها، محصولات و خبرهای نسخهی دوم را هم‌زمان با نسخهی فارسی به‌روز نگه می‌دارد.
اگر جواب سؤال اول و چهارم روشن نیست، احتمالاً هنوز وقت سایت کامل چندزبانه نرسیده است. در این حالت گزینه‌ی میانه‌ای وجود دارد که برای خیلی از شرکت‌ها کافی است: یک بخش کوچک انگلیسی با چند صفحه، شامل معرفی شرکت، محصولات یا خدمات اصلی، نمونه‌کار، گواهی‌ها و یک راه تماس که واقعاً پاسخ داده میشود. این بخش برای مشتری‌ای که از طریق نمایشگاه، معرفی یا لینکدین با شما آشنا شده و می‌خواهد قبل از تماس شما را بسنجد، همان کاری را میکند که یک سایت کامل میکند، با بخشی از هزینه و کار نگهداری.
سایت چندزبانه معمولاً ارزش ندارد وقتی همهی مشتریان شما در ایران هستند و نسخهی انگلیسی فقط برای «کلاس» ساخته میشود، وقتی کالا یا خدمت شما به دلیل مقررات، ارسال یا پرداخت عملاً به خارج قابل فروش نیست، یا وقتی هیچ‌کس در تیم نمی‌تواند به آن زبان مکاتبه کند. در هر سه حالت، همان بودجه اگر صرف بهتر کردن نسخهی فارسی شود، بازده بیشتری دارد.
سایت دو زبانه را با کدام زبان شروع کنیم؟
سایت دو زبانه را با زبانی شروع کنید که بیشترین مشتری بالقوهی قابلپاسخ شما با آن جستجو و مکاتبه میکند، نه زبانی که بیشترین گوینده را در دنیا دارد. برای بیشتر شرکتهای ایرانی که بازار مشخصی ندارند و با خریدار تجاری سروکار دارند، انگلیسی نقطهی شروع منطقی است، چون زبان مشترک مکاتبات تجاری در بسیاری از کشورهاست و طرف خارجی، حتی اگر زبان مادریاش چیز دیگری باشد، معمولاً انتظار دارد اطلاعات پایه را به انگلیسی پیدا کند.
اما وقتی بازار مشخص است، زبان همان بازار اغلب از انگلیسی مهم‌تر است. چند الگوی رایج:
- اگر خریداران شما در عراق یا کشورهای حاشیه‌ی خلیج فارس هستند، عربی معمولاً از انگلیسی مؤثرتر است، چون بخش بزرگی از مشتریان، به‌خصوص مشتریان غیرشرکتی، به عربی جستجو و مکاتبه می‌کنند.
- اگر با بازار ترکیه کار می‌کنید یا از آن‌جا مشتری دارید، نسخهی ترکی نشان میدهد که آن بازار را جدی گرفتهاید و از رقیبی که فقط انگلیسی دارد جلو می‌افتید.
- اگر مشتریان هدف ایرانیان مقیم آلمان، کانادا یا اروپا هستند، ممکن است اصلاً به زبان دوم نیاز نداشته باشید و نسخهی فارسی با اطلاعات تماس و ساعت پاسخ‌گویی مناسب آن کشورها کافی باشد؛ زبان محلی وقتی لازم میشود که بخواهید به مشتری غیرایرانی همان کشور هم بفروشید.
- اگر هم‌زمان چند بازار دارید، یکی را انتخاب کنید که امروز بیشترین درآمد یا استعلام را می‌آورد، آن را کامل و درست راه بیندازید، و زبان بعدی را بعد از چند ماه و با تجربه‌ی واقعی اضافه کنید.
اضافه کردن سه یا چهار زبان در روز اول، تقریباً همیشه به یک زبان خوب و چند زبان نیمه‌کاره ختم میشود. سیستم سایت را طوری بسازید که اضافه کردن زبان بعدی بعداً ساده باشد، اما محتوا را یکی‌یکی اضافه کنید.
ترجمه با بومیسازی سایت چه فرقی دارد؟
ترجمه متن فارسی را به زبان دیگر برمیگرداند، اما بومیسازی صفحه را طوری بازنویسی میکند که مشتری آن کشور حس کند برای خودش نوشته شده است. در عمل، بیشترین فاصلهی سایتهای چندزبانهی خوب و بد همینجاست. ترجمهی ماشینی یا هوش مصنوعی برای پیشنویس سرعت را بالا میبرد، ولی متنی که بدون بازبینی کسی که آن زبان را در سطح بومی میداند منتشر شود، معمولاً برای خوانندهی محلی مصنوعی است، گاهی اصطلاح فنی را غلط برمیگرداند و گاهی لحنی دارد که در آن فرهنگ نامناسب است. نکات استفادهی درست از این ابزارها در راهنمای محتوای هوش مصنوعی و سئو آمده است.
بومیسازی فقط متن نیست. این جزئیات را در هر نسخه جداگانه تصمیم بگیرید:
- قیمت را به واحد پولی بنویسید که مشتری با آن فکر میکند، یا اگر قیمت ثابت اعلام نمی‌کنید، روشن بگویید قیمت بر چه اساسی و به چه ارزی اعلام میشود؛ قیمت تومانی در نسخهی انگلیسی برای مشتری خارجی بی‌معنی است.
- واحدها را با عادت بازار هدف هماهنگ کنید؛ وزن، ابعاد، دما و حجم ممکن است در یک بازار با یک سیستم و در بازار دیگر با سیستم دیگری خوانده شوند.
- تاریخ‌ها را به تقویم میلادی بنویسید و قالب تاریخ را با عادت همان کشور تنظیم کنید، چون ترتیب روز و ماه در کشورهای مختلف فرق دارد و تاریخ شمسی برای مشتری خارجی قابل خواندن نیست.
- شماره‌ی تلفن را در قالب بینالمللی و با پیش‌شماره‌ی کشور بنویسید، نه با صفر اول، تا مشتری بتواند مستقیم از کشور خودش تماس بگیرد یا روی آن بزند.
- نمونه‌کارها، تصاویر و مثال‌ها را طوری انتخاب کنید که با بازار هدف ارتباط داشته باشند؛ عکس پروژه در یک شهر ایرانی برای مشتری داخلی اعتمادساز است، ولی مشتری خارجی دنبال نشانه‌ای است که شما قبلاً با کسی شبیه او کار کرده‌اید.
- نشانه‌های اعتماد را برای همان بازار بچینید: گواهی‌های بینالمللی، استانداردهای کیفیت، سابقه‌ی صادرات، حضور در نمایشگاه‌ها و نام بردن از مشتریان خارجی فقط اگر اجازه‌اش را دارید.
- لحن را با فرهنگ بازار تطبیق دهید؛ تعارف و جمله‌های طولانی که در متن فارسی عادی است، در متن انگلیسی یا آلمانی معمولاً باید کوتاه و مستقیم شود.
یک نکته‌ی عملی که خیلی‌ها فراموش می‌کنند: بخش‌هایی از سایت که «متن» به حساب نمی‌آیند هم باید ترجمه شوند. پیام‌های خطای فرم، ایمیل تأیید سفارش، متن دکمه‌ها، عنوان صفحات، فایل‌های PDF کاتالوگ و حتی پیامک یا پیام خودکار بعد از ثبت فرم. مشتری‌ای که در نسخهی انگلیسی فرم را پر میکند و ایمیل تأیید فارسی می‌گیرد، همان لحظه اعتمادش کم میشود.
طراحی راستبهچپ و چپبهراست در یک سایت چه مشکلاتی دارد؟
مهمترین مشکل این است که نسخهی انگلیسی یا ترکی سایتی که از اول فارسی طراحی شده، فقط با برعکس کردن جهت متن درست نمیشود؛ کل چیدمان باید آینه شود، ولی نه همهی اجزای آن. سایتی که فارسی و عربی (راستبهچپ) را کنار انگلیسی، آلمانی یا ترکی (چپبهراست) دارد، باید از ابتدا با این فرض طراحی و کدنویسی شود، وگرنه هر صفحه در یکی از دو جهت به هم میریزد.
این‌ها نکاتی است که در عمل بیشترین دردسر را می‌سازند:
- جهت صفحه باید در خود کد HTML برای هر زبان تعیین شود و فاصله‌ها و چیدمان با ویژگی‌های منطقی CSS (شروع و پایان، به جای چپ و راست) نوشته شوند، تا با عوض شدن زبان، منو، ستون کناری و فاصله‌ها خودبه‌خود جابه‌جا شوند.
- آیکون‌های جهت‌دار مثل فلش «بعدی»، «بازگشت» و فلش اسلایدر باید در دو جهت آینه شوند، اما لوگو، نمودارها، دکمه‌ی پخش ویدئو، عکس محصول و آیکون‌هایی که به دنیای واقعی اشاره دارند نباید برعکس شوند.
- متن ترکیبی دردسر همیشگی است: نام برند لاتین، شماره‌ی مدل، ایمیل و شماره‌ی تلفن وسط جمله‌ی فارسی یا عربی ممکن است جابه‌جا نمایش داده شود، و باید در کد مشخص شود که این تکه‌ها جهت مستقل دارند.
- فونت فارسی و فونت عربی یکی نیستند؛ حروفی مثل «ی» و «ک» در فارسی و عربی شکل و کد متفاوتی دارند، و خوانندهی عرب انتظار دارد متن را با حروف و فونتی ببیند که برای عربی طراحی شده، نه با فونت فارسی.
- متن عربی را نباید با صفحه‌کلید فارسی تایپ کرد و متن فارسی را با صفحه‌کلید عربی؛ وگرنه جستجوی داخلی سایت و جستجوی گوگل همان واژه را دو واژه‌ی متفاوت می‌بینند.
- اعداد را برای هر زبان جدا تصمیم بگیرید: نسخهی فارسی با رقم‌های فارسی، نسخه‌های لاتین با رقم‌های لاتین، و نسخهی عربی بسته به کشور هدف، چون در بعضی کشورهای عربی رقم‌های عربی-هندی رایج است و در بعضی دیگر رقم‌های لاتین.
- فونت لاتین را جداگانه انتخاب کنید و مطمئن شوید همهی حروف زبان‌های هدف را دارد؛ ترکی و آلمانی حروف خاص خودشان را دارند و فونتی که آن‌ها را پشتیبانی نکند، کلمات را با فونت جایگزین و ناهماهنگ نشان میدهد.
- بزرگ کردن حروف در ترکی قاعده‌ی خاص خودش را دارد، و اگر زبان صفحه درست در کد اعلام نشده باشد، تیترهایی که با حروف بزرگ نوشته می‌شوند ممکن است غلط نمایش داده شوند.
- طول متن در زبانها خیلی فرق میکند؛ یک کلمه‌ی کوتاه فارسی ممکن است در آلمانی یک واژه‌ی بلند مرکب شود، پس دکمه‌ها، منو و تیترها باید طوری طراحی شوند که با متن بلندتر نشکنند.
همهی این‌ها را باید روی صفحه‌ی واقعی و با متن واقعی هر زبان آزمایش کرد، نه با متن نمونه. خیلی از ایرادها فقط وقتی دیده می‌شوند که یک تیتر آلمانی واقعی یا یک جمله‌ی عربی با شماره‌ی تلفن وسطش در صفحه قرار بگیرد، و در موبایل بیشتر از دسکتاپ.
سایت چندزبانه را روی یک دامنه بسازیم یا چند دامنه؟
برای بیشتر کسبوکارهای ایرانی، یک دامنهی بینالمللی با پوشهی جدا برای هر زبان (مثل /en/ و /ar/) بهترین انتخاب است، چون یک سایت، یک پنل مدیریت و یک هزینهی نگهداری دارد و اعتبار همهی زبانها روی یک دامنه جمع میشود. دامنهی جدا برای هر کشور وقتی معنا دارد که در آن کشور حضور واقعی، تیم محلی و بودجهی جداگانه برای محتوا و لینکسازی داشته باشید.
از نظر ساخت و اداره، دو نکته‌ی دیگر هم مهم است. اول، اگر دامنهی فعلی شما .ir است، برای بازار خارجی معمولاً دامنهی بینالمللی جدا لازم میشود، چون .ir هم برای گوگل و هم برای مشتری خارجی نشانه‌ی ایران است. در این حالت، تصمیم بگیرید سایت فارسی روی .ir بماند و نسخهی خارجی روی دامنهی جدید برود، یا همه‌چیز روی یک دامنه جمع شود؛ هر دو راه درست اجرا می‌شوند، ولی باید از اول معلوم باشند. نکات انتخاب و ثبت دامنه در راهنمای هاست و دامنه آمده است. دوم، تغییر زبان هرگز نباید فقط با کوکی یا جاوااسکریپت و بدون تغییر نشانی انجام شود؛ هر صفحه در هر زبان باید نشانی ثابت و جداگانه داشته باشد. جزئیات سئویی این تصمیم، یعنی مقایسه‌ی دامنهی کشوری، پوشه و ساب‌دامین و نحوه‌ی وصل کردن نسخه‌ها با hreflang، در راهنمای سئو بینالمللی آمده است.
یک تصمیم ساختاری دیگر هم هست که در مرحله‌ی طراحی گرفته میشود: آیا همهی صفحات در همهی زبانها وجود دارند؟ معمولاً جواب منفی است و نباید هم باشد. وبلاگ فارسی شما که برای مشتری داخلی نوشته شده، لازم نیست کامل به انگلیسی برود؛ و ممکن است نسخهی عربی صفحه‌ای داشته باشد که در فارسی نیست، مثلاً شرایط ارسال به عراق. سیستم سایت باید این را بپذیرد و برای صفحه‌ای که در یک زبان وجود ندارد، لینک خالی یا صفحه‌ی خطا نسازد.
سایت انگلیسی برای شرکت ایرانی چطور پول از مشتری خارجی بگیرد؟
جواب صادقانه این است که بیشتر شرکتهای ایرانی نمیتوانند مثل یک فروشگاه اروپایی، پرداخت کارتی مستقیم از مشتری خارجی روی سایت بگیرند، و سایت باید با همین واقعیت طراحی شود. درگاههای پرداخت داخلی فقط کارتهای بانکی ایران را میپذیرند، و تحریمها دسترسی شرکتهایی را که در ایران ثبت شدهاند به درگاههای پرداخت بینالمللی و شبکههای کارت جهانی بهشدت محدود کرده است. سرویسی که امروز یک واسطه برای این کار پیشنهاد میکند، ممکن است فردا حساب را مسدود کند و پول را نگه دارد، پس هر راهحلی را پیش از وصل کردن به سایت، از نظر حقوقی و مالی با مشاور بررسی کنید.
در عمل، سایت چندزبانهی بسیاری از شرکتهای ایرانی به جای سبد خرید و پرداخت آنلاین، روی جذب و ثبت درخواست تمرکز میکند، و پرداخت بیرون از سایت و با روشی انجام میشود که شرکت از نظر قانونی و بانکی برایش آماده است. چند اصل برای طراحی چنین سایتی:
- به جای دکمه‌ی «خرید»، فرم درخواست قیمت یا سفارش بگذارید که اطلاعات لازم برای صدور پیش‌فاکتور را دقیق بگیرد: محصول، مقدار، کشور مقصد و راه تماس.
- شرایط پرداخت را در صفحه‌ای روشن و صادقانه توضیح دهید، بدون وعده‌ی روش‌هایی که در عمل نمی‌توانید ارائه کنید؛ مشتری‌ای که بعد از توافق بفهمد روش پرداخت مورد انتظارش ممکن نیست، معامله را رها میکند.
- اگر کسب‌وکار شما در کشور دیگری شرکت یا شریک ثبت‌شده دارد، فروش آنلاین و پرداخت معمولاً باید از طریق همان شرکت و مطابق قوانین همان کشور انجام شود، و سایت باید همان نهاد را به‌عنوان فروشنده نشان دهد.
- اگر هم مشتری داخلی دارید و هم خارجی، درگاه پرداخت داخلی را فقط در نسخهی فارسی نشان دهید و در نسخهی خارجی آن را پنهان کنید، تا مشتری خارجی با صفحه‌ای که نمی‌تواند از آن استفاده کند روبه‌رو نشود.
برای جزئیات درگاههای داخلی و شرایط آن‌ها، راهنمای درگاه پرداخت را ببینید.
سایت چندزبانه را کجا میزبانی کنیم تا برای کاربر خارجی سریع باشد؟
سایتی که مشتری اصلیاش خارج از ایران است، معمولاً باید روی سروری نزدیک به همان بازار میزبانی شود، چون هاست داخل ایران برای کاربر خارجی کندتر است و در دورههای اختلال اینترنت بینالملل ممکن است اصلاً در دسترس نباشد. اصول انتخاب سرور برای کشور هدف و استفاده از CDN در راهنمای سئو بینالمللی آمده است؛ اینجا به مشکلاتی میپردازیم که مخصوص اداره کردن سایت از داخل ایران است.
- اگر سایت روی سرور خارجی است و تیم شما در ایران محتوا را به‌روز میکند، در دورههای اختلال یا محدودیت اینترنت ممکن است پنل مدیریت برای خودتان کند یا در دسترس نباشد؛ پیش‌بینی کنید چه کسی و از کجا در چنین شرایطی سایت را مدیریت میکند.
- بعضی سرویس‌دهنده‌های خارجی در شرایط استفادهی خود، ارائه‌ی خدمات به کاربران یا شرکتهای ایرانی را محدود کرده‌اند؛ این شرایط را پیش از خرید بخوانید تا حساب و سایت بعداً بی‌خبر معلق نشود، و همیشه نسخهی پشتیبان را جای دیگری هم نگه دارید.
- سایت را از سرویس‌هایی که بیرون از ایران کند یا ناپایدارند پاک کنید: فونت، نقشه، ابزار گفتگوی آنلاین یا اسکریپت آماری که از سرورهای داخلی بارگذاری میشود، ممکن است صفحه را برای کاربر خارجی کند کند.
- برعکس آن هم صادق است: اگر نسخهی فارسی برای مشتری داخل ایران است، سرویس‌هایی که در ایران فیلتر یا محدودند نباید جلوی بارگذاری آن را بگیرند.
- سرعت هر نسخه را از کشور هدفش بسنجید، نه از اینترنت دفتر خودتان، چون تجربه‌ی شما در ایران با تجربه‌ی کاربری در دوبی یا برلین یکی نیست.
اگر هم مشتری داخلی مهمی دارید و هم مشتری خارجی، گاهی بهترین راه این است که نسخهی فارسی و نسخهی خارجی روی دو سرور جدا باشند. این تصمیم هزینهی نگهداری را بالا میبرد، پس فقط وقتی سراغش بروید که سرعت و دسترسی در یکی از دو بازار واقعاً مشکل جدی داشته باشد.
چرا ایمیلهای سایت به مشتری خارجی نمیرسد؟
معمولاً به این دلیل که دامنهی سایت برای ارسال ایمیل درست تنظیم نشده و سرویس ایمیل مشتری، پیام را جعلی یا مشکوک تشخیص میدهد و به پوشهی اسپم میفرستد یا اصلاً تحویل نمیگیرد. سرویسهای ایمیل بزرگ در سالهای اخیر نسبت به ایمیلهایی که هویت فرستندهشان تأیید نشده سختگیرتر شدهاند، و ایمیل تأیید سفارش، پاسخ فرم یا پیشفاکتوری که به اسپم برود، عملاً یعنی مشتری از دست رفته.
برای اینکه ایمیلهای سایت چندزبانه به صندوق ورودی برسند:
- از ایمیل روی دامنهی خودتان استفاده کنید، نه ایمیل رایگان شخصی؛ مشتری خارجی به نشانی‌ای مثل info یا sales روی دامنهی شرکت بیشتر اعتماد میکند.
- رکوردهای SPF، DKIM و DMARC را برای دامنه درست تنظیم کنید، تا سرویسهای ایمیل بتوانند تأیید کنند ایمیل واقعاً از طرف شما ارسال شده است.
- ایمیلهای خودکار سایت را از طریق یک سرویس ارسال ایمیل معتبر بفرستید، نه مستقیماً از سرور سایت، چون نشانی سرورهای اشتراکی گاهی سابقه‌ی بدی در ارسال دارند.
- بعد از راه‌اندازی، از فرم هر زبان پیام آزمایشی بفرستید و رسیدن ایمیل را در چند سرویس ایمیل رایج بینالمللی بررسی کنید، و این آزمایش را بعد از هر تغییر در هاست یا دامنه تکرار کنید.
- ایمیلهای خودکار هر نسخه را به زبان همان نسخه بنویسید و در آن‌ها نام شرکت، راه تماس و زمان معمول پاسخ را بیاورید.
مشتری خارجی از چه راهی باید با ما تماس بگیرد؟
از همان راهی که خودش عادت دارد و شما واقعاً به آن جواب میدهید؛ معمولاً یعنی یک فرم ساده، یک نشانی ایمیل روی دامنهی شرکت، و در بازارهایی که پیامرسان رایج است، یک راه گفتگوی مستقیم مثل واتساپ. در بسیاری از کشورهای منطقه، مشتری ترجیح میدهد سریع پیام بدهد، در حالی که خریدار اروپایی معمولاً ایمیل و فرم را رسمیتر و قابلاعتمادتر میداند. پیامرسانهایی که فقط در ایران رایجاند، برای نسخهی خارجی مناسب نیستند.
چند ایراد رایج که در فرمها و راه‌های تماس سایتهای چندزبانهی ایرانی زیاد دیده میشود:
- فرمی که شماره‌ی موبایل را فقط با قالب ایرانی و شروع با صفر می‌پذیرد و شماره‌ی خارجی را خطا می‌گیرد، یعنی دقیقاً همان مشتری‌ای را که سایت برایش ساخته شده پس می‌زند.
- فیلد کد ملی، استان و شهرهای ایران یا کد پستی ایرانی که در نسخهی خارجی هم اجباری مانده است.
- نبودن انتخاب کشور و منطقه‌ی زمانی در فرم، در حالی که برای برنامه‌ریزی تماس و پاسخ لازم است.
- ساعت کاری که فقط به وقت تهران نوشته شده و روزهای تعطیل ایران را در نظر گرفته، بدون اشاره به اینکه مشتری در کشور خودش کی می‌تواند جواب بگیرد.
- پیام‌هایی که همه به یک صندوق فارسی‌زبان می‌روند و کسی که آن زبان را میداند، آن‌ها را دیر می‌بیند؛ پیام هر زبان باید مستقیم به کسی برسد که به آن زبان جواب میدهد.
در کنار راه تماس، روشن بنویسید معمولاً ظرف چه مدتی جواب میدهید، و به همان پایبند باشید. برای مشتری خارجی که شما را نمی‌شناسد، سرعت و دقت اولین پاسخ مهمترین نشانه‌ی جدی بودن شماست.
سایت چندزبانه به چه صفحات حقوقی نیاز دارد؟
سایت چندزبانه دستکم به سیاست حریم خصوصی، شرایط استفاده یا شرایط فروش، و در صورت استفاده از کوکیهای آماری و تبلیغاتی، توضیح و درخواست رضایت کوکی به زبان هر نسخه نیاز دارد، و جزئیاتش به کشوری بستگی دارد که مشتریانش را هدف گرفتهاید. اگر کاربران شما در اتحادیهی اروپا هستند، مقررات حفاظت از دادهی آن اتحادیه (GDPR) دربارهی جمعآوری اطلاعات فرمها، ابزارهای آماری و کوکیها انتظارات مشخصی دارد؛ بعضی کشورها، مثل آلمان، صفحات حقوقی خاص خودشان را هم دارند که در راهنمای سئو بینالمللی به آن اشاره کردهایم.
این متن‌ها را از سایت دیگری کپی نکنید و ترجمهی متن حقوقی فارسی هم کافی نیست، چون باید با قوانین کشور هدف و با کاری که سایت شما واقعاً با داده‌ها میکند جور باشد. متن نهایی را مشاور حقوقی آشنا با همان کشور ببیند. کار تیم طراحی این است که جای این صفحات، فرم رضایت، و تیک پذیرش در فرمها را از اول در طراحی ببیند، و مطمئن شود که ابزارهای آماری پیش از رضایت کاربر بارگذاری نمی‌شوند، اگر قانون کشور هدف این را می‌خواهد.
سایت چندزبانه با وردپرس بسازیم یا لاراول؟
اگر سایت شما شرکتی یا محتوایی است، صفحاتش محدود است و دو یا سه زبان دارد، وردپرس با یک افزونه‌ی چندزبانهی معتبر معمولاً کافی و به‌صرفه است؛ اگر سایت منطق خاص، سفارش، پنل مشتری یا دادهی زیاد دارد که باید در هر زبان رفتار متفاوتی داشته باشد، ساخت اختصاصی با لاراول کنترل بیشتری میدهد و در بلندمدت کم‌دردسرتر است.
در وردپرس، کار چندزبانه با افزونه‌هایی مثل WPML یا Polylang انجام میشود که هر کدام روش خودش را برای نگهداری نسخه‌های هر صفحه دارد. نکاتی که پیش از انتخاب این مسیر باید بدانید:
- قالب باید واقعاً هم راستبهچپ و هم چپبهراست را پشتیبانی کند؛ بسیاری از قالب‌های فارسی فقط برای راستبهچپ ساخته شدهاند و نسخهی انگلیسی‌شان به هم میریزد، و بسیاری از قالب‌های خارجی هم فارسی را درست نشان نمی‌دهند.
- متن‌های قالب و افزونه‌ها، مثل دکمه‌ها، پیام‌های فرم و ایمیلهای فروشگاه، جدا از محتوای صفحات ترجمه می‌شوند و اگر در برنامه‌ی کار دیده نشوند، نیمه‌فارسی می‌مانند.
- افزونه‌های چندزبانه و نسخه‌های تجاری‌شان لایسنس و به‌روزرسانی دارند، و خرید و تمدید آن از ایران ممکن است ساده نباشد؛ این را از اول در برنامه ببینید.
- هر افزونه‌ی اضافه روی سرعت و پیچیدگی سایت اثر دارد، و افزونه‌ی چندزبانه یکی از سنگین‌ترین آن‌هاست، پس بقیه‌ی افزونه‌ها را به حداقل برسانید.
جزئیات این مسیر را در صفحه‌ی طراحی سایت وردپرسی ببینید.
در لاراول، چندزبانگی از پایه در خود سیستم ساخته میشود: نشانی هر زبان، فایل‌های ترجمهی رابط کاربری، جدول‌های محتوای هر زبان، قالب‌های راستبهچپ و چپبهراست، و قوانینی مثل اینکه یک محصول فقط در بعضی زبانها نمایش داده شود یا قیمتش در هر نسخه به ارز دیگری باشد. هزینهی ساخت اولیه بیشتر است، اما به افزونه‌ی بیرونی وابسته نیستید و هر رفتاری که بازار هدف لازم دارد دقیقاً همان‌طور ساخته میشود. اگر پنل مدیریت هم باید برای مدیر فارسی‌زبان و نماینده‌ی خارجی به دو زبان کار کند، این کار در ساخت اختصاصی ساده‌تر است. توضیح بیشتر در طراحی سایت با لاراول و مقایسه‌ی کامل دو مسیر در مقاله‌ی لاراول یا وردپرس آمده است.
هزینه طراحی سایت چندزبانه چقدر است؟
هزینه طراحی سایت چندزبانه در کیبووب از تعرفه‌ی معمول طراحی سایت شروع میشود و هر زبان اضافه بعد از بررسی پروژه قیمت‌گذاری میشود، چون برای زبان اضافه قیمت ثابت منتشرشده‌ای نداریم. تعرفه‌ی پایه‌ی سایت این است: سایت وردپرسی ۴۰ میلیون تومان، سایت حرفه‌ای با وردپرس پیشرفته و رابط کاربری اختصاصی ۸۰ میلیون تومان، و سایت اختصاصی با لاراول ۲۵۰ میلیون تومان؛ هر سه با سه ماه پشتیبانی رایگان. جزئیات هر پلن در صفحه‌ی تعرفه‌ی طراحی سایت آمده است.
اینکه زبان دوم یا سوم چقدر به این پایه اضافه میکند، به این عوامل بستگی دارد:
- تعداد صفحاتی که باید در هر زبان ساخته شوند؛ بخش انگلیسی چندصفحه‌ای با نسخهی کامل همهی صفحات، محصولات و مقالات تفاوت زیادی دارد.
- اینکه ترجمه و بومیسازی را چه کسی انجام میدهد؛ اگر متن نهایی هر زبان را خودتان یا مترجم شما تحویل میدهد، کار ما ساخت و جای‌گذاری است، و اگر نوشتن و بازبینی متن هم با ماست، حجم کار بیشتر میشود.
- ترکیب جهت‌ها؛ سایتی که فقط فارسی و عربی دارد هر دو راستبهچپ است، ولی سایتی که هم راستبهچپ و هم چپبهراست دارد، برای هر قالب صفحه دو حالت طراحی و آزمایش می‌خواهد.
- بخش‌های پویا مثل فروشگاه، فرم‌های پیچیده، ایمیلهای خودکار، پنل مشتری و فاکتور که باید به هر زبان کار کنند و هر کدام متن و منطق جدا دارند.
- تفاوت محتوایی بین نسخه‌ها؛ اگر قیمت، محصولات یا شرایط هر کشور فرق دارد، سیستم باید این تفاوت را مدیریت کند و این از ترجمهی ساده‌ی صفحات پیچیده‌تر است.
- میزبانی و ایمیل؛ سرور خارجی، تنظیم ایمیل دامنه و اگر لازم باشد دو سرور جدا برای دو بازار.
- به‌روزرسانی محتوای هر زبان بعد از تحویل؛ هر صفحه‌ی جدید، هر محصول و هر تغییر قیمت در هر زبان کار جداگانه است و در هزینهی پشتیبانی ماهانه‌ی بعد از سه ماه رایگان اثر مستقیم دارد.
برای برآورد اولیه‌ی سایت پایه میتوانید از ماشین‌حساب هزینهی طراحی سایت استفاده کنید و بعد زبان‌های اضافه را جداگانه با ما بررسی کنید. اگر بعد از راه‌اندازی می‌خواهید هر نسخه در گوگل همان کشور دیده شود، سئوی سایتهای چندزبانه و غیرایرانی در پلن «اختصاصی» سئو انجام میشود که قیمتش توافقی و بعد از بررسی سایت است.
بعد از راه‌اندازی، سایت چندزبانه را چطور اداره کنیم؟
سایت چندزبانه را با یک قاعده‌ی ساده اداره کنید: هیچ تغییری در نسخهی فارسی تمام‌شده حساب نمیشود تا وقتی در نسخه‌های دیگر هم انجام شده باشد یا آگاهانه تصمیم گرفته شده باشد که لازم نیست. رایج‌ترین سرنوشت سایتهای چندزبانه این است که چند ماه بعد از راه‌اندازی، نسخهی دوم از نسخهی اصلی عقب می‌افتد: قیمت‌ها قدیمی می‌مانند، محصول جدید فقط فارسی دارد، و شماره‌ی تماسی که عوض شده هنوز در نسخهی انگلیسی هست.
- برای هر زبان یک مسئول مشخص داشته باشید که تغییرات را وارد میکند و پیام‌های همان زبان را جواب میدهد.
- فهرستی از صفحات هر زبان نگه دارید و هر چند ماه یک بار آن‌ها را با نسخهی فارسی مقایسه کنید تا اطلاعات قدیمی پیدا شود.
- ترجمهی هر محتوای جدید را جزء کار انتشار ببینید، نه کاری که «بعداً» انجام میشود.
- فرمها و ایمیلهای هر زبان را بعد از هر به‌روزرسانی سیستم یا افزونه دوباره آزمایش کنید، چون معمولاً همین بخش‌ها بی‌صدا خراب می‌شوند.
- اگر یک نسخه را نمی‌توانید به‌روز نگه دارید، آن را کوچک کنید یا موقتاً کنار بگذارید، به جای اینکه با اطلاعات غلط بماند.
قدم بعدی چیست؟
پیش از هر طراحی، جواب این سؤال‌ها را روی یک صفحه بنویسید: مشتری خارجی شما کیست و در کدام کشور است، به کدام زبان با شما مکاتبه میکند، چه کسی جوابش را میدهد، و پول را چطور از او می‌گیرید. با همین یک صفحه، معلوم میشود به سایت کامل چندزبانه نیاز دارید یا یک بخش کوچک و درست به زبان دوم کافی است.
کیبووب با کسبوکارهای داخل ایران و ایرانیانی که خارج از ایران کسب‌وکار دارند، از راه دور کار میکند، و همهی مراحل، از بررسی بازار هدف تا تحویل و پشتیبانی، بدون نیاز به مراجعه‌ی حضوری انجام میشود. تعرفه‌ی پایه را در صفحه‌ی تعرفه‌ی طراحی سایت ببینید، و اگر می‌خواهید زبانها، بازار هدف و هزینهی دقیق پروژه‌تان بررسی شود، از طریق فرم مشاوره و درخواست شرایطتان را بنویسید تا بعد از بررسی، پیشنهاد مشخص بدهیم.
