طراحی سایت با لاراول یعنی سایت بهجای نصب یک قالب و چند افزونه، روی فریمورک لاراول و از صفر برای همان کسبوکار نوشته شود. در کیبووب پکیج سایت اختصاصی با لاراول از ۲۵۰ میلیون تومان شروع میشود، معمولاً ۶ تا ۱۲ هفته طول میکشد، سه ماه پشتیبانی رایگان دارد و کد کامل به شما تحویل داده میشود. لاراول برای پورتال، بازارگاه چندفروشنده، سامانهی رزرو، سایت عضویتی، سایتی با منطق کاری خاص و سایت پرترافیک انتخاب درستی است؛ برای سایت معرفی شرکت یا فروشگاه معمولی، وردپرس ارزان‌تر و سریعتر همان نتیجه را میدهد.
این راهنما برای صاحب کسب‌وکاری است که اسم لاراول را از یک برنامهنویس یا یک شرکت طراحی سایت شنیده و می‌خواهد بداند پشت این پیشنهاد چیست: چه چیزی می‌خرد، چقدر طول میکشد، چه چیزهایی قیمت را بالا و پایین میبرد و چطور مطمئن شود بعد از تحویل، گروگان یک برنامهنویس نمی‌ماند. مقایسه‌ی مفصل دو گزینه در مقاله‌ی لاراول یا وردپرس آمده و اینجا فقط تا جایی به آن می‌پردازیم که برای تصمیم لازم است.
لاراول به زبان ساده چیست؟
لاراول یک فریمورک برای ساختن نرمافزارهای تحتوب با زبان PHP است؛ یعنی جعبهابزاری آماده و استاندارد که کارهای تکراری هر وبسایت جدی را از قبل حل کرده است. ورود و ثبتنام کاربر، ارسال ایمیل و پیامک، کار با پایگاه داده، صف کارهای پسزمینه، محافظت در برابر حملههای رایج و ساختن API همه در آن ابزار مشخص و آزمودهشده دارند. برنامهنویس بهجای اینکه اینها را از اول بنویسد، روی منطق خاص کسبوکار شما تمرکز میکند.
تفاوت اصلی با وردپرس در نقطه‌ی شروع است. وردپرس یک سیستم مدیریت محتوای آماده است: از روز اول نوشته، برگه، دسته‌بندی و پنل مدیریت دارد و بقیه را با افزونه اضافه می‌کنید. لاراول هیچ صفحهی آمادهای ندارد؛ هر چه در سایت می‌بینید، از ساختار آدرس‌ها تا پنل مدیریت، برای پروژهی شما طراحی و نوشته میشود. همین است که آن را هم انعطاف‌پذیرتر میکند و هم گرانتر.
یک تشبیه ساده: وردپرس مثل خرید آپارتمان آماده است که می‌توانید دکوراسیونش را عوض کنید، و لاراول مثل ساختن خانه روی زمین خودتان با مصالح استاندارد و نقشهی اختصاصی. خانه‌ی اختصاصی دقیقاً مطابق نیاز شماست، اما طراحی و ساختش زمان و هزینه‌ی بیشتری می‌خواهد و اگر نیازتان یک آپارتمان معمولی است، ساختنش منطقی نیست.
طراحی سایت لاراول برای چه نوع سایتهایی مناسب است؟
لاراول برای سایتهایی مناسب است که بیشتر از اینکه «نمایش بدهند»، «کاری انجام بدهند»؛ یعنی کاربر در آنها حساب دارد، داده ثبت میکند، چیزی رزرو یا خرید میکند و پشت صحنه قاعدههای کاری خاص کسبوکار شما اجرا میشود. نمونههای رایجش اینهاست:
- پورتال‌هایی که چند نوع کاربر با دسترسی‌های متفاوت دارند، مثل پورتال نمایندگان فروش، پورتال مشتریان یک شرکت یا سامانهی ثبت و پیگیری درخواست.
- بازارگاه‌های چندفروشنده که در آن فروشنده‌ها پنل خودشان را دارند، کمیسیون حساب میشود و تسویه با هر فروشنده جدا انجام میشود.
- سامانه‌های رزرو و نوبت‌دهی که ظرفیت، زمان‌بندی، لغو، جریمه و یادآوری را با قاعدههای خاص همان کسبوکار مدیریت می‌کنند.
- سایت‌های عضویتی و آموزشی که محتوا را بر اساس سطح اشتراک، مدت عضویت یا پیشرفت کاربر باز یا بسته می‌کنند.
- سایتهایی که منطق کاری پیچیده دارند، مثل محاسبه‌ی قیمت بر اساس چند متغیر، فرم‌های چندمرحله‌ای با گردش تأیید یا گزارش‌های مدیریتی اختصاصی.
- سایتهایی که باید به سیستمهای دیگر وصل شوند، مثل نرم‌افزار حسابداری، انبار، CRM یا اپلیکیشن موبایل، و این اتصال باید پایدار و قابل پیش‌بینی باشد.
- سایت‌های پرترافیک و پرداده که در آنها کش، صف و طراحی درست پایگاه داده از اول اهمیت دارد، مثل سایت خبری بزرگ یا آگهی‌محور.
یک آزمون ساده کمک میکند: اگر قرار است کارمندان شما هم هر روز با این سایت کار کنند، یا مشتری در آن حساب کاربری دارد و کاری بیش از خواندن و خریدن معمولی انجام میدهد، احتمالاً به چیزی بیش از یک سایت معمولی نیاز دارید. برای سایت خبری، جزئیات این تصمیم را در راهنمای ساخت سایت خبری با لاراول نوشته‌ایم.
چه وقت وردپرس کافی است و لاراول لازم نیست؟
وقتی سایت شما بیشتر برای معرفی کسبوکار، انتشار محتوا یا فروش معمولی محصول است، وردپرس کافی است و لاراول فقط هزینه و زمان را بالا میبرد. سایت شرکتی با چند صفحهی خدمات، وبلاگ، فرم تماس و نمونهکار؛ سایت پزشک یا وکیل؛ فروشگاهی با چند صد محصول و درگاه پرداخت معمولی؛ همه با وردپرس سریعتر ساخته میشوند، ارزانترند و پیدا کردن کسی که بعداً نگهداریشان کند هم سادهتر است.
اشتباه رایج این است که کسی لاراول را چون «حرفه‌ای‌تر» به نظر می‌رسد انتخاب کند. سایت معرفی‌ای که با لاراول ساخته شده، برای اضافه کردن یک بخش ساده هم به برنامهنویس نیاز دارد، در حالی که در وردپرس ممکن بود با یک افزونه یا تنظیم ساده حل شود. اگر در جلسه‌ی اول معلوم شود نیازتان با وردپرس حل میشود، پیشنهاد درست همان است. برای این حالت، صفحهی تعرفه‌ی طراحی سایت پکیج وردپرس با قیمت ۴۰ میلیون تومان و پکیج حرفه‌ای با رابط کاربری اختصاصی با قیمت ۸۰ میلیون تومان را نشان میدهد.
نشانه‌هایی که می‌گوید از وردپرس عبور کرده‌اید هم مشخص است: برای هر امکان تازه باید افزونهی دیگری نصب کنید و افزونه‌ها با هم تداخل دارند، هر به‌روزرسانی چیزی را خراب میکند، سایت زیر بار کند میشود، یا کاری که می‌خواهید اصلاً با هیچ افزونه‌ای انجام نمی‌شود و باید آن را با کدنویسی سنگین روی وردپرس سوار کرد.
هزینه طراحی سایت با لاراول در کیبووب چقدر است؟
پکیج سایت اختصاصی با لاراول در کیبووب از ۲۵۰ میلیون تومان شروع میشود و رقم نهایی بعد از جلسه‌ی تحلیل نیاز در پیش‌فاکتور نوشته میشود و بعد از تأیید ثابت می‌ماند. این پکیج یک سایت کامل اختصاصی است، نه یک قالب تغییریافته. چیزهایی که در آن تحویل می‌گیرید اینهاست:
- طراحی رابط کاربری اختصاصی برای صفحات اصلی و مسیرهای کلیدی کاربر، که پیش از شروع کدنویسی می‌بینید و تأیید می‌کنید.
- کدنویسی کامل سایت با لاراول، شامل امکانات سفارشی که در تحلیل نیاز مشخص و در قرارداد نوشته شده است.
- پنل مدیریت اختصاصی که با آن محتوا، کاربران، سفارش‌ها یا هر دادهی دیگری را که سایت نگه می‌دارد مدیریت می‌کنید.
- ساختار کامل سئوی فنی، شامل آدرس‌های تمیز، نقشهی سایت، دادهی ساختاریافته، تگ‌های متا و امکان تعریف ریدایرکت.
- درگاه پرداخت و امکانات فروش در صورت نیاز پروژه.
- تست روی مرورگرها و موبایل، راهاندازی روی دامنه و هاست خودتان و آموزش کار با پنل.
- تحویل کد کامل پروژه، مخزن گیت و مستندات بعد از تسویه.
- سه ماه پشتیبانی فنی رایگان بعد از تحویل و پس از آن امکان قرارداد نگهداری ماهانه.
هزینه‌ی هاست و دامنه جداست و مستقیماً به نام خودتان خریداری میشود. پرداخت هم مرحله‌ای است: معمولاً بخشی در شروع، بخشی بعد از تأیید طراحی و بخشی هنگام تحویل. اگر وسط کار امکان تازه‌ای خواستید، جداگانه برآورد و توافق میشود و چیزی بی‌خبر به فاکتور اضافه نمی‌شود. جزئیات خدمات و نمونه‌ی سؤال‌های رایج در صفحهی طراحی سایت با لاراول هست.
چه چیزهایی قیمت پروژهی لاراول را بالا یا پایین میبرد؟
مهمترین عامل قیمت، مقدار منطق کاری است که باید نوشته شود، نه تعداد صفحات. یک سایت دهصفحهای با سامانهی رزرو پیچیده میتواند از سایتی پنجاهصفحهای که فقط محتوا نشان میدهد گرانتر باشد. عوامل اصلی اینهاست:
- تعداد نقشهای کاربری و تفاوت دسترسی‌هایشان، چون هر نقش یعنی صفحات، قاعده‌ها و تست‌های جدا.
- تعداد و پیچیدگی گردش‌های کاری، مثل درخواستی که باید از چند مرحلهی تأیید بگذرد یا سفارشی که وضعیت‌های مختلف دارد.
- اتصال به سیستمهای بیرونی مثل حسابداری، انبار، پیامک، درگاه پرداخت یا سرویس‌های دولتی، به‌خصوص وقتی آن سیستم مستندات خوبی ندارد.
- گزارش‌ها و داشبوردهای مدیریتی، که هر کدام پرس‌وجو و طراحی جداگانه می‌خواهند.
- انتقال داده از سایت یا نرم‌افزار قبلی، که معمولاً از آنچه به نظر می‌رسد وقت‌گیرتر است چون داده‌های قدیمی کمتر تمیزند.
- میزان ترافیک و حجم دادهی پیش‌بینی‌شده، که روی طراحی پایگاه داده، کش و زیرساخت اثر می‌گذارد.
- چندزبانه بودن، نسخه‌ی اپلیکیشن موبایل یا API برای اتصال سرویس‌های دیگر.
برای یک برآورد اولیه پیش از جلسه، محاسبه‌گر هزینه‌ی طراحی سایت کمک میکند ببینید نیازتان به کدام سطح نزدیک‌تر است.
چه زمانی پروژه بهجای سایت، نرم‌افزار سفارشی حساب میشود؟
وقتی بخش اصلی کار دیگر دیده شدن در گوگل و معرفی به مشتری نیست و سیستم بیشتر برای انجام کار روزانه‌ی سازمان ساخته میشود، پروژه از «سایت لاراول» به «نرم‌افزار سفارشی» تبدیل میشود. سایت برای دیده شدن است؛ سامانه برای انجام کار: ثبت پرونده، گردش تأیید بین واحدها، پنل کارمندان، انبار، گزارش‌های مدیریتی و دسترسی‌های دقیق.
هر دو ممکن است با لاراول ساخته شوند، اما حجم تحلیل، تست و مستندسازی در نرم‌افزار سفارشی بیشتر است و به همین دلیل تعرفه‌ی جدایی دارد. در کیبووب سامانهی تحتوب از ۱۵۰ میلیون تومان، سامانهی سازمانی از ۲۵۰ میلیون تومان و پروژه‌های سفارشی بزرگ از ۴۰۰ میلیون تومان شروع میشود. ممکن است عجیب باشد که سامانهی تحتوب از سایت اختصاصی ارزان‌تر شروع میشود؛ دلیلش این است که یک سامانهی داخلی کوچک لزوماً طراحی بصری گسترده، صفحات عمومی و کار سئو لازم ندارد، در حالی که سایت اختصاصی هم ظاهر عمومی دارد و هم منطق پشت صحنه.
اگر پروژه‌تان بیشتر به این سمت است، صفحهی طراحی نرم‌افزار سفارشی و راهنمای هزینه‌ی نرم‌افزار سفارشی را ببینید. خیلی از پروژه‌ها هم ترکیبی‌اند: یک سایت عمومی برای جذب مشتری و یک سامانهی داخلی برای کار تیم، که هر بخش جدا برآورد میشود.
مراحل طراحی سایت با لاراول چیست؟
پروژهی لاراول هفت مرحلهی اصلی دارد: تحلیل نیاز، طراحی رابط کاربری، توسعه، ساخت پنل مدیریت، تست، راهاندازی و پشتیبانی. ترتیب این مراحل مهم است، چون هر تغییری که در مرحلهی دیرتر کشف شود، چند برابر گرانتر از وقتی است که در مرحلهی اول دیده شده بود.
- تحلیل نیاز: می‌نشینیم و مشخص می‌کنیم سایت دقیقاً چه کاری باید انجام دهد، چه کسانی از آن استفاده می‌کنند و هر کدام چه دسترسی دارند؛ خروجی این مرحله فهرست امکانات، زمان‌بندی و پیش‌فاکتور است.
- طراحی رابط کاربری: صفحهی اصلی و صفحات و مسیرهای کلیدی طراحی میشوند و شما پیش از شروع کدنویسی آنها را می‌بینید و تأیید می‌کنید، چون تغییر طرح در این مرحله تقریباً هزینه‌ای ندارد.
- توسعه: ساختار پایگاه داده، منطق کاری، صفحات عمومی و اتصال‌ها نوشته میشوند و در طول کار یک نسخه‌ی آزمایشی در اختیارتان است تا پیشرفت را ببینید.
- پنل مدیریت: بخشی که شما و تیمتان هر روز با آن کار می‌کنید ساخته میشود؛ مدیریت محتوا، کاربران، سفارش‌ها، گزارش‌ها و تنظیمات.
- تست: سناریوهای اصلی روی مرورگرها و موبایل آزموده میشوند و بخش‌های حساس مثل پرداخت و دسترسی‌ها تست خودکار می‌گیرند تا تغییرات بعدی آنها را بی‌صدا نشکند.
- راهاندازی: سایت روی هاست و دامنه‌ی خودتان منتقل میشود، تنظیمات امنیتی و پشتیبان‌گیری انجام میشود، نقشهی سایت به گوگل معرفی میشود و کار با پنل آموزش داده میشود.
- پشتیبانی: سه ماه اول رفع اشکال و پشتیبانی فنی رایگان است و بعد از آن با قرارداد نگهداری ماهانه ادامه پیدا میکند.
نقش شما در این مراحل کم نیست. در تحلیل نیاز باید کسی از طرف کسبوکار حاضر باشد که قاعدههای کار را واقعاً می‌داند، و در مرحلهی طراحی و تست باید بازخورد سریع بدهید. بسیاری از تأخیرها در پروژه‌های اختصاصی نه از برنامه‌نویسی، که از منتظر ماندن برای تأیید یا محتوا می‌آید.
ساخت سایت با لاراول چقدر طول میکشد؟
پروژهی سایت اختصاصی با لاراول در کیبووب معمولاً ۶ تا ۱۲ هفته طول میکشد و زمان دقیق در قرارداد نوشته میشود. سر پایین این بازه برای سایتی است که منطق مشخص، نقشهای کاربری کم و اتصال بیرونی محدودی دارد؛ سر بالایش برای سایتی با چند نقش، گردش کار و اتصال به سیستمهای دیگر. نرمافزارهای سفارشی بزرگتر ممکن است از این بازه هم فراتر بروند، و بهتر است آنها را مرحلهبهمرحله تحویل گرفت.
چیزهایی که زمان را طولانی می‌کنند معمولاً قابل پیش‌بینی‌اند:
- تغییر نیاز وسط کار، به‌خصوص بعد از تأیید طراحی، که بخشی از کار انجام‌شده را بی‌اثر میکند.
- آماده نبودن محتوا، عکس‌ها یا داده‌هایی که باید روی سایت قرار بگیرند.
- دیر رسیدن بازخورد در مرحلهی طراحی و تست.
- اتصال به سرویسی که مستندات ناقص دارد یا دسترسی آزمایشی‌اش دیر داده میشود، مثل برخی درگاه‌ها و سامانه‌های بیرونی.
- انتقال داده از سیستم قبلی که نیاز به پاک‌سازی و تطبیق دارد.
یک راه معقول برای کوتاه کردن زمان، تقسیم پروژه به نسخه‌ی اول و نسخه‌های بعدی است. نسخه‌ی اول فقط امکاناتی را دارد که بدون آنها سایت کار نمی‌کند، زودتر منتشر میشود و از رفتار واقعی کاربران یاد می‌گیرید؛ امکانات بعدی بر اساس همین تجربه اضافه میشوند، نه بر اساس حدس.
سایت لاراول به چه هاستی نیاز دارد؟
سایت لاراول معمولاً به سرور مجازی یا هاستی نیاز دارد که نسخه‌ی مناسب PHP، دسترسی به خط فرمان و امکان اجرای کارهای زمان‌بندی‌شده و صف را بدهد. هاست اشتراکی ارزانی که برای وردپرس کافی است، اغلب برای لاراول محدودیت دارد؛ نه چون لاراول سنگین است، بلکه چون بخش‌هایی مثل ارسال ایمیل در پسزمینه، کارهای شبانه و کش به دسترسی‌هایی نیاز دارند که بعضی هاست‌های اشتراکی نمی‌دهند.
چند نکته را پیش از خرید هاست در نظر بگیرید:
- هاست و دامنه را به نام خودتان و با حساب کاربری خودتان بخرید، نه به نام برنامهنویس یا شرکت طراحی.
- مطمئن شوید پشتیبان‌گیری خودکار از فایل‌ها و پایگاه داده وجود دارد و نسخه‌ی پشتیبان جایی جدا از همان سرور هم نگه داشته میشود.
- برای سایت پرترافیک، منابع سرور را بر اساس پیش‌بینی بازدید انتخاب کنید و امکان ارتقا بدون جابه‌جایی را بپرسید.
- محل سرور را بر اساس مخاطب انتخاب کنید؛ برای مخاطب داخل ایران، سرور داخلی معمولاً سرعت بهتری میدهد، اما در دسترس بودن برخی سرویس‌های خارجی را باید جداگانه بررسی کرد.
- گواهی SSL و نسخه‌ی به‌روز PHP را از همان ابتدا درخواست کنید.
راهاندازی و تنظیم هاست جزو کار تیم توسعه است؛ کافی است حساب را به نام خودتان باز کنید. برای انتخاب هاست و دامنه، راهنمای خرید هاست و دامنه جزئیات بیشتری دارد.
سئوی سایت لاراول چطور انجام میشود؟
در سایت لاراول همهی پایههای سئوی فنی، از نقشهی سایت تا دادهی ساختاریافته و ریدایرکتها، باید توسط تیم توسعه ساخته شود، چون برخلاف وردپرس افزونهی آمادهای وجود ندارد که با نصبش اینها فعال شوند. این هم مزیت است و هم مسئولیت.
مزیتش این است که هیچ چیز اضافه‌ای در کار نیست. صفحه دقیقاً همان کدی را دارد که لازم است، آدرس‌ها همان ساختاری را دارند که برای کسبوکار شما معنا دارد، دادهی ساختاریافته دقیقاً برای نوع محتوای شما نوشته میشود و سرعت صفحه با بار افزونه‌های متعدد پایین نمی‌آید. در سایتهایی با هزاران صفحهی پویا، مثل آگهی یا محصول، این کنترل کامل تفاوت جدی ایجاد میکند.
مسئولیتش این است که اگر تیم توسعه این کارها را بلد نباشد یا فراموش کند، هیچ چیزی جای خالی را پر نمی‌کند. سایت لاراولی که بدون نقشهی سایت، بدون تگ canonical یا با عنوان‌های تکراری منتشر شده، از نظر سئو از یک وردپرس معمولی هم عقب‌تر است. فهرست حداقل‌هایی که باید پیش از تحویل بررسی کنید:
- نقشهی سایت XML که با اضافه شدن هر صفحه یا محصول جدید خودکار به‌روز شود.
- عنوان و توضیح متا برای هر صفحه که از پنل مدیریت قابل ویرایش باشد، نه فقط در کد.
- دادهی ساختاریافته‌ی متناسب با نوع محتوا، مثل سازمان، مقاله، محصول یا پرسش‌های متداول.
- تگ canonical برای جلوگیری از صفحات تکراری، به‌خصوص در صفحاتی که فیلتر و مرتب‌سازی دارند.
- بخشی در پنل برای تعریف ریدایرکت ۳۰۱، تا تغییر آدرس صفحات رتبه‌ی آنها را از بین نبرد.
- فایل robots.txt درست و حذف هر تنظیمی که در دوره‌ی ساخت جلوی ایندکس را می‌گرفت.
- صفحهی خطای ۴۰۴ درست که واقعاً کد ۴۰۴ برگرداند، نه صفحه‌ای که با کد موفق نمایش داده شود.
اگر سایت فعلی شما با سایت لاراول جایگزین میشود، نقشهی ریدایرکت آدرس‌های قدیمی به جدید از مهمترین کارهای راهاندازی است. خطاهای رایج فنی را در مقاله‌ی اشتباهات سئوی فنی فهرست کرده‌ایم. یادتان باشد ساختار سئوپسند با بالا آمدن در گوگل یکی نیست؛ سایت آماده‌ی سئو تحویل میشود، اما رتبه گرفتن کار مستمر محتوا و اعتبار است که جدا انجام میشود.
مالکیت کد سایت لاراول با کیست و چطور به یک برنامهنویس وابسته نشویم؟
مالکیت کد باید از ابتدا در قرارداد به نام شما نوشته شود و بعد از تسویه، کد کامل، مخزن گیت و مستندات به شما تحویل داده شود. در کیبووب همین روال است. اما مالکیت روی کاغذ کافی نیست؛ کدی که فقط نویسنده‌اش بتواند آن را بفهمد، عملاً شما را به او وابسته میکند.
بزرگ‌ترین مزیت لاراول در این زمینه این است که یک فریمورک شناخته‌شده با ساختار استاندارد است. برنامهنویس لاراول دیگری که پروژه را باز کند، می‌داند مسیرها، کنترلرها، مدل‌ها و تنظیمات کجا هستند. این مزیت فقط وقتی واقعی است که پروژه هم به همین استانداردها پایبند مانده باشد. برای اینکه وابسته نشوید:
- دسترسی مدیر هاست، دامنه، پایگاه داده و پنل مدیریت سایت از روز اول به نام خودتان باشد.
- کد در یک مخزن گیت نگه داشته شود که شما هم به آن دسترسی دارید، نه فقط روی کامپیوتر برنامهنویس.
- مستندات حداقلی داشته باشید: چطور پروژه نصب میشود، چه سرویس‌های بیرونی استفاده شده و کلیدهای دسترسی کجا تنظیم میشوند.
- از کتابخانه‌های پولی یا اختصاصی که فقط یک شرکت مجوزشان را دارد، بدون اطلاع شما استفاده نشده باشد.
- نسخه‌ی لاراول و PHP پروژه پشتیبانی‌شده باشد تا سایت چند سال بعد روی نسخه‌ی رهاشده‌ای گیر نکند.
- تست‌های خودکار برای بخش‌های حساس وجود داشته باشد تا تیم بعدی بتواند بدون ترس از شکستن چیزی تغییر بدهد.
یک کار ساده در پایان پروژه این است که از یک برنامهنویس لاراول مستقل بخواهید در یکی دو ساعت نگاهی به مخزن و مستندات بیندازد و بگوید میتواند پروژه را ادامه دهد یا نه. هزینه‌اش کم است و خیالتان را راحت میکند.
بعد از تحویل، نگهداری سایت لاراول شامل چه کارهایی است؟
نگهداری سایت لاراول یعنی به‌روزرسانی نسخه‌ی فریمورک و کتابخانه‌ها، رفع اشکال، بررسی امنیت و پشتیبان‌گیری، و گاهی افزودن امکانات کوچک. سایت اختصاصی مثل وردپرس دکمه‌ی به‌روزرسانی خودکار ندارد و این کارها باید با برنامه انجام شود. خبر خوب این است که چون افزونه‌های متعدد از منابع مختلف در کار نیست، به‌روزرسانی‌ها کنترل‌شده‌ترند و کمتر چیزی را بی‌خبر خراب می‌کنند.
سه ماه اول بعد از تحویل در کیبووب رایگان است، و این همان دوره‌ای است که بیشتر اشکال‌های استفاده‌ی واقعی پیدا میشوند. بعد از آن، بسته به اینکه سایت چقدر فعال است و چقدر تغییر می‌خواهد، قرارداد نگهداری ماهانه بسته میشود. اگر هم ترجیح می‌دهید نگهداری را به تیم دیگری بسپارید، کد و مستندات برای همین تحویل داده میشوند.
از برنامهنویس لاراول قبل از عقد قرارداد چه سؤال‌هایی بپرسیم؟
قبل از قرارداد باید بپرسید دقیقاً چه چیزی، در چه زمانی و با چه شرایط مالکیتی تحویل می‌گیرید؛ پاسخ‌های مبهم به این سؤال‌ها معمولاً بعداً به اختلاف تبدیل میشوند. این فهرست را همراه داشته باشید:
- آیا نیاز من واقعاً لاراول می‌خواهد، یا با وردپرس هم حل میشود، و چرا؟
- فهرست امکاناتی که در قیمت آمده کجا نوشته شده و اگر امکانی را بعداً خواستم، چطور برآورد میشود؟
- زمان‌بندی مرحلهبهمرحله چیست و اگر تأخیر از طرف شما باشد چه اتفاقی می‌افتد؟
- آیا طراحی را پیش از کدنویسی می‌بینم و تأیید می‌کنم؟
- آیا در طول کار نسخه‌ی آزمایشی برای دیدن پیشرفت در اختیارم هست؟
- کد، مخزن گیت و مستندات را چه زمانی و به چه شکلی تحویل می‌گیرم و مالکیتش در قرارداد چطور نوشته شده؟
- پنل مدیریت دقیقاً چه کارهایی را بدون برنامهنویس ممکن میکند؟
- نقشهی سایت، دادهی ساختاریافته، تگ‌های متا و ریدایرکتها چطور پیاده میشوند و از پنل قابل ویرایش‌اند؟
- برای بخش‌های حساس مثل پرداخت تست خودکار می‌نویسید؟
- سایت روی چه هاستی اجرا میشود و حداقل مشخصاتش چیست؟
- پشتیبانی بعد از تحویل تا کی رایگان است و بعد از آن چه شرایطی دارد؟
- آیا می‌توانم پروژهی لاراولی را که قبلاً ساخته‌اید ببینم و با کارفرمایش صحبت کنم؟
به نحوه‌ی جواب دادن هم دقت کنید. کسی که بدون پرسیدن درباره‌ی کسب‌وکارتان فوراً قیمت میدهد، یا لاراول را برای هر نیازی پیشنهاد میکند، احتمالاً نیاز شما را دقیق نفهمیده است.
قبل از جلسه‌ی اول چه چیزهایی را آماده کنیم؟
هر چه تصویر روشن‌تری از کاری که سایت باید انجام دهد داشته باشید، برآورد دقیق‌تر و پروژه کوتاه‌تر میشود. لازم نیست سند فنی بنویسید؛ همین چند مورد کافی است:
- فهرست کسانی که با سایت کار می‌کنند، مثل مشتری، فروشنده، کارمند و مدیر، و اینکه هر کدام چه کاری انجام میدهد.
- شرح چند سناریوی اصلی به زبان خودتان، مثلاً «مشتری نوبت می‌گیرد، پیامک تأیید می‌گیرد و اگر لغو کرد چه میشود».
- سیستم‌هایی که الان استفاده می‌کنید و سایت باید با آنها ارتباط داشته باشد.
- سایتهایی که بخشی از تجربه‌شان را دوست دارید، با توضیح اینکه دقیقاً چه چیزشان را.
- بودجه و زمانی که در نظر دارید، تا پیشنهاد بر اساس واقعیت ساخته شود.
قدم بعدی چیست؟
اگر هنوز مطمئن نیستید لاراول لازم دارید یا وردپرس کافی است، اول مقاله‌ی لاراول یا وردپرس را بخوانید و بعد با محاسبه‌گر هزینه‌ی سایت یک تخمین اولیه بگیرید. اگر نیازتان روشن است، شرح خدمات و پرسش‌های رایج را در صفحهی طراحی سایت با لاراول ببینید و از طریق فرم مشاوره شرح کوتاهی از پروژه بفرستید. در جلسه‌ی اول، که رایگان است، با هم مشخص می‌کنیم پروژهی شما سایت اختصاصی است، سامانهی سفارشی یا چیزی که با وردپرس سادهتر و ارزان‌تر حل میشود.
