AI Overview گوگل چیست و با افت کلیک چه کنیم؟

AI Overview یا «خلاصه‌ی هوش مصنوعی گوگل» جوابی است که گوگل برای بعضی جستجوها با هوش مصنوعی خودش می‌نویسد و بالای نتایج نشان می‌دهد، همراه با لینک چند سایت به‌عنوان منبع. کنارش AI Mode هم هست، یک حالت جستجوی گفت‌وگومحور که جواب کامل‌تری می‌سازد و کاربر می‌تواند پرسش بعدی‌اش را ادامه دهد. نتیجه برای صاحب سایت این است که در پرسش‌های اطلاعاتی مثل «فلان چیست» بخشی از کاربران دیگر روی هیچ لینکی کلیک نمی‌کنند، چون جوابشان را همان بالای صفحه گرفته‌اند. راه مقابله، جنگیدن با این قابلیت نیست: باید منبعی باشید که گوگل نقلش می‌کند، صفحاتی بسازید که چیزی بیشتر از یک خلاصه می‌دهند، و اثر واقعی را در سرچ کنسول خودتان اندازه بگیرید، نه با حدس.

این راهنما برای صاحب کسب‌وکاری است که در گزارش سرچ کنسول می‌بیند نمایش صفحاتش سر جایش است یا حتی بیشتر شده، ولی کلیک‌ها پایین آمده‌اند، و می‌خواهد بداند این از کجا آمده و چه کاری واقعاً اثر دارد. هر جا اطلاعات عمومی و قطعی وجود نداشت، همان‌جا صریح گفته‌ایم که نامعلوم است. عدد و درصدی هم برای «میزان افت کلیک» نیاورده‌ایم، چون این عدد برای هر سایت، هر موضوع و هر پرسش فرق می‌کند و تنها عدد قابل اعتماد، عددی است که از داده‌ی سایت خودتان درمی‌آید.

AI Overview گوگل چیست؟

AI Overview بخشی در صفحه‌ی نتایج گوگل است که در آن یک مدل هوش مصنوعی، با خواندن چند صفحه از نمایه‌ی گوگل، جواب کوتاهی برای پرسش کاربر می‌نویسد و لینک صفحاتی را که از آن‌ها استفاده کرده کنارش نشان می‌دهد. گوگل در مستندات رسمی خودش برای صاحبان سایت می‌گوید این خلاصه برای کمک به فهم سریع یک موضوع است و قرار است کاربر را به سایت‌ها برای ادامه‌ی مطلب هدایت کند. همچنین می‌گوید این بخش همیشه نمایش داده نمی‌شود و فقط وقتی ظاهر می‌شود که سیستم تشخیص بدهد چیزی به نتایج معمولی اضافه می‌کند.

در فارسی به آن «خلاصه‌ی هوش مصنوعی»، «پاسخ هوش مصنوعی گوگل» یا «نمای کلی هوش مصنوعی» هم می‌گویند. اسمش مهم نیست؛ مهم این است که در جستجوهایی که این بخش ظاهر می‌شود، اولین چیزی که کاربر می‌بیند دیگر لینک آبی سایت شما نیست، بلکه متنی است که گوگل از روی سایت شما و رقبایتان ساخته است.

AI Mode گوگل چیست و چه فرقی با AI Overview دارد؟

AI Mode یک حالت جداگانه‌ی جستجوی گوگل است که به‌جای فهرست لینک، یک جواب کامل و مفصل با هوش مصنوعی می‌سازد و اجازه می‌دهد کاربر در همان صفحه سؤال بعدی‌اش را بپرسد، مثل گفت‌وگو با یک دستیار. AI Mode واقعی است و فعال است؛ گوگل در صفحه‌ی راهنمای صاحبان سایت هر دو را کنار هم معرفی می‌کند و می‌گوید AI Mode برای کاوش عمیق‌تر، مقایسه و پرسش‌های چندمرحله‌ای ساخته شده است.

فرق عملی‌شان برای شما این است:

• AI Overview داخل همان صفحه‌ی نتایج معمولی، بالای لینک‌ها می‌آید و کاربر بدون اینکه کاری کند آن را می‌بیند.
• AI Mode را کاربر باید خودش انتخاب کند یا از داخل یک AI Overview به آن برود، و آنجا تقریباً تمام صفحه را جواب هوش مصنوعی گرفته است.
• گوگل می‌گوید هر دو ممکن است برای ساختن جواب، پرسش کاربر را به چند جستجوی مرتبط در زیرموضوع‌ها تقسیم کنند؛ به این روش query fan-out می‌گویند و نتیجه‌اش این است که لینک‌های منبع می‌توانند از صفحاتی باشند که برای خودِ پرسش اصلی در صفحه‌ی اول نبوده‌اند.
• در هر دو، لینک سایت‌ها به‌عنوان منبع نمایش داده می‌شود و کلیک روی آن لینک‌ها در سرچ کنسول شما ثبت می‌شود.

اینکه AI Mode دقیقاً به چه زبان‌هایی در دسترس است، مدام عوض شده است. گزارش‌های خبری نشان می‌دهند گوگل آن را از انگلیسی شروع کرد و به‌تدریج زبان‌های دیگری اضافه کرد، ولی ما منبع معتبری پیدا نکردیم که بگوید AI Mode الان به فارسی جواب می‌دهد یا نه. پس فرض نکنید هست و فرض نکنید نیست؛ اگر برایتان مهم است، خودتان در گوگل امتحان کنید و ببینید.

AI Overview چه فرقی با فیچرد اسنیپت دارد؟

فیچرد اسنیپت (پاسخ برجسته) یک تکه‌ی عیناً برداشته‌شده از یک صفحه‌ی مشخص است، ولی AI Overview متنی است که هوش مصنوعی خودش از چند منبع می‌نویسد و چند سایت را کنارش لینک می‌دهد. این فرق کوچکی نیست و روی استراتژی شما اثر دارد.

• در فیچرد اسنیپت یک برنده وجود دارد: یک سایت، یک پاراگراف، یک لینک. اگر آن جایگاه را بگیرید، اسم شما درست بالای صفحه است.
• در AI Overview جواب ترکیبی است و معمولاً چند منبع کنارش می‌آید، پس به‌جای یک برنده، چند سایت سهم کوچک‌تری از توجه کاربر می‌گیرند.
• فیچرد اسنیپت متن شما را عیناً نقل می‌کند؛ AI Overview ممکن است حرف شما را با جمله‌بندی خودش بگوید، و گاهی کاربر حتی متوجه نمی‌شود کدام بخش جواب از سایت شما آمده است.
• چون AI Overview می‌تواند از چند جستجوی فرعی منبع بیاورد، صفحه‌ای که برای پرسش اصلی رتبه‌ی اول ندارد ولی یک زیرموضوع را خیلی دقیق جواب داده، هم شانس دیده شدن دارد.

چیزی که بین این دو مشترک است، همان چیزی است که سال‌ها در سئو گفته شده: پرسش را دقیق جواب بدهید، در همان جمله‌ی اول، و طوری بنویسید که آن پاراگراف بدون بقیه‌ی صفحه هم معنا داشته باشد.

آیا AI Overview به فارسی و برای کاربران ایران نمایش داده می‌شود؟

فارسی در فهرست زبان‌هایی که گوگل در صفحه‌ی راهنمای AI Overviews اعلام کرده آمده است، ولی ایران در فهرست کشورهایی که این قابلیت در آن‌ها در دسترس است نیست. این دو واقعیت با هم یک تصویر پیچیده می‌سازند و باید صادق بود که قطعیت کامل وجود ندارد.

آنچه می‌شود با اطمینان گفت این است:

• گوگل می‌تواند به پرسش فارسی، خلاصه‌ی هوش مصنوعی فارسی نشان بدهد، چون فارسی جزو زبان‌های پشتیبانی‌شده است.
• این‌که کاربری از داخل ایران، با اینترنت ایران، این خلاصه را ببیند، با فهرست رسمی کشورها تأیید نمی‌شود.
• بخش بزرگی از کاربران ایرانی با فیلترشکن جستجو می‌کنند و گوگل آن‌ها را بر اساس آی‌پی، کاربر کشور دیگری می‌بیند؛ این کاربران به احتمال زیاد همان چیزی را می‌بینند که کاربران آن کشور می‌بینند.
• فارسی‌زبانانی که خارج از ایران زندگی می‌کنند، در کشورهایی که در فهرست هستند، به فارسی جستجو می‌کنند و برای کسب‌وکارهایی که مشتری خارج از ایران دارند بخش مهمی از مخاطب‌اند.

نتیجه‌ی عملی: نمی‌شود گفت «AI Overview در ایران نیست پس به ما ربطی ندارد». بخشی از مخاطب فارسی‌زبان شما به‌احتمال زیاد آن را می‌بیند و سهمش را فقط داده‌ی سایت خودتان نشان می‌دهد. پایین‌تر توضیح داده‌ایم چطور آن را در سرچ کنسول بسنجید.

AI Overview بیشتر برای چه جستجوهایی ظاهر می‌شود؟

در اصل، AI Overview بیشتر روی جستجوهای اطلاعاتی ظاهر می‌شود، یعنی وقتی کاربر می‌خواهد چیزی را بفهمد، نه وقتی می‌خواهد چیزی بخرد یا به سایت مشخصی برود. گوگل فهرست دقیقی از نوع پرسش‌هایی که خلاصه برایشان نمایش داده می‌شود منتشر نکرده و رفتارش از موضوعی به موضوع دیگر و از زمانی به زمان دیگر فرق می‌کند، پس آنچه در ادامه می‌آید یک الگوی کلی است، نه قانون:

• پرسش‌های «چیست»، «چطور»، «چرا» و «فرق فلان با بهمان» بیشترین احتمال را دارند که خلاصه بگیرند، چون جوابشان در چند جمله قابل گفتن است.
• پرسش‌های مقایسه‌ای و چندبخشی، مثل انتخاب بین دو روش یا دو ابزار، هم اغلب خلاصه می‌گیرند و مخصوصاً در AI Mode جای اصلی‌شان است.
• جستجوی نام یک برند یا سایت مشخص، مثل وقتی کاربر اسم شرکت شما را تایپ می‌کند، معمولاً به همان سایت ختم می‌شود و خلاصه در آن نقش کمتری دارد.
• جستجوهای خرید و سفارش، مثل «خرید فلان» یا «سفارش طراحی سایت»، کمتر جای خلاصه است، چون کاربر دنبال فروشنده است، نه توضیح.
• جستجوهای محلی، مثل «فلان خدمت نزدیک من»، بیشتر با نقشه و نمایه‌ی کسب‌وکار جواب داده می‌شوند تا با متن هوش مصنوعی.

برای اینکه بدانید در حوزه‌ی خودتان چه خبر است، ساده‌ترین راه این است که ده پرسش مهم مشتریانتان را خودتان در گوگل جستجو کنید، ترجیحاً از چند آی‌پی و دستگاه مختلف، و یادداشت کنید کدام خلاصه دارند و چه سایت‌هایی در آن به‌عنوان منبع آمده‌اند.

چرا کلیک سایت از گوگل کم شده است؟

کاهش کلیک سایت از گوگل معمولاً یکی از چند دلیل را دارد و AI Overview فقط یکی از آن‌هاست؛ قبل از اینکه همه‌چیز را گردن هوش مصنوعی بیندازید، باید بقیه را رد کنید. وقتی کاربر جوابش را بالای صفحه می‌گیرد، دلیلی برای کلیک ندارد، و این برای پرسش‌های ساده واقعاً اتفاق می‌افتد. ولی همین الگو، یعنی نمایش ثابت و کلیک کمتر، علت‌های دیگری هم دارد:

• افت رتبه، مثلاً بعد از یک به‌روزرسانی الگوریتم یا وقتی رقیبی صفحه‌ی بهتری منتشر کرده است، کلیک را کم می‌کند حتی اگر هیچ خلاصه‌ای در کار نباشد.
• عوض شدن ظاهر صفحه‌ی نتایج، مثل اضافه شدن تبلیغات بیشتر، بخش ویدیو یا بخش «سؤالات دیگران»، فضای لینک‌های معمولی را کم می‌کند.
• تغییر عنوان یا توضیحات متای صفحه، یا بازنویسی آن‌ها توسط گوگل، می‌تواند جذابیت لینک شما را کم کند.
• مشکل فنی، مثل ایندکس نشدن صفحات تازه، ریدایرکت اشتباه یا کند شدن سایت، کلیک را پایین می‌آورد و ربطی به هوش مصنوعی ندارد.
• تغییر فصلی تقاضا یا کم شدن جستجوی یک موضوع، کل نمودار را پایین می‌آورد.

اگر می‌خواهید مطمئن شوید مشکل فنی ندارید، اول صفحات مهمتان را با ابزار رایگان بررسی سئوی صفحه چک کنید. وقتی ایرادهای فنی را کنار گذاشتید، می‌توانید سراغ سنجیدن اثر خلاصه‌ی هوش مصنوعی بروید.

AI Overview برای سایت یک کسب‌وکار چه معنایی دارد؟

برای سایت یک کسب‌وکار، AI Overview یعنی مقاله‌های آموزشی ساده کمتر کلیک می‌آورند، ولی منبع بودن ارزش بیشتری پیدا کرده و صفحات خدمات و فروش کمتر آسیب می‌بینند. این سه را جدا بررسی کنید، چون هر کدام تصمیم متفاوتی می‌خواهد.

اول، پرسش‌های «چیست». اگر بخش بزرگی از ترافیک وبلاگ شما از تعریف‌های ساده می‌آمد، مثل «فلان اصطلاح چیست»، احتمالاً همین بخش است که بیشتر از همه افت کرده است. کاربری که فقط یک تعریف دو خطی می‌خواست، حالا آن را از گوگل می‌گیرد. این ترافیک برای بیشتر کسب‌وکارها هیچ‌وقت هم چندان به مشتری تبدیل نمی‌شد؛ پس قبل از نگرانی، ببینید این صفحات واقعاً چقدر تماس و سفارش می‌آوردند.

دوم، منبع بودن. وقتی نام سایت شما زیر خلاصه می‌آید، حتی اگر کلیک نشود، کاربر برند شما را کنار یک جواب معتبر دیده است. این همان چیزی است که در جستجوی بعدی، وقتی کاربر به مرحله‌ی خرید رسید، اثرش را نشان می‌دهد؛ مثلاً با جستجوی مستقیم نام شما. گوگل خودش در مستنداتش ادعا می‌کند کلیک‌هایی که از خلاصه‌ها می‌آیند کیفیت بالاتری دارند و کاربرانش زمان بیشتری در سایت می‌مانند. این حرف خود گوگل است و ما راهی برای سنجیدن مستقل آن نداریم، ولی منطقش روشن است: کسی که بعد از خواندن خلاصه هنوز کلیک می‌کند، دنبال چیزی بیش از تعریف است.

سوم، صفحات خدمات و فروش. کسی که «سفارش فلان خدمت» یا «قیمت فلان محصول» را جستجو می‌کند، با یک پاراگراف قانع نمی‌شود؛ باید قیمت ببیند، نمونه کار ببیند، فرم پر کند یا تماس بگیرد. این صفحات در اصل کمتر در معرض خلاصه‌اند و برای بیشتر کسب‌وکارها همان صفحاتی‌اند که پول می‌آورند. یعنی اگر مجبورید انرژی‌تان را تقسیم کنید، صفحات تجاری را جلو بیندازید.

چطور اثر AI Overview را در سرچ کنسول ببینیم؟

برای دیدن اثر AI Overview در سرچ کنسول باید نمایش و کلیک هر صفحه و هر پرسش را در دو بازه‌ی زمانی هم‌اندازه مقایسه کنید و دنبال جاهایی بگردید که نمایش ثابت مانده یا بیشتر شده ولی کلیک کم شده است. گزارش جداگانه‌ای برای خلاصه‌ها وجود ندارد و باید این را بدانید تا از گزارش‌ها چیزی را که نیست انتظار نداشته باشید.

طبق مستندات گوگل، داده‌ی AI Overviews و AI Mode جزو داده‌ی کلی گزارش Performance در نوع جستجوی Web حساب می‌شود و فیلتر جداگانه‌ای برایشان نیست. قواعد شمارششان هم این‌طور است:

• کلیک روی لینک سایت شما داخل AI Overview یا AI Mode یک کلیک حساب می‌شود، درست مثل کلیک روی نتیجه‌ی معمولی.
• نمایش با همان قواعد همیشگی شمرده می‌شود، یعنی اگر لینک شما در بخشی از صفحه که کاربر دیده بود قرار داشت، نمایش ثبت می‌شود.
• کل AI Overview یک جایگاه در صفحه‌ی نتایج حساب می‌شود و همه‌ی لینک‌های داخلش همان جایگاه را می‌گیرند؛ برای همین گاهی صفحه‌ای که در نتایج معمولی جای خوبی ندارد، میانگین جایگاه بهتری نشان می‌دهد.
• داده‌ی آزمایش‌های Search Labs در سرچ کنسول نمی‌آید.

با این قواعد، این روش ساده و قابل اعتماد است:

• در گزارش Performance دو بازه‌ی هم‌اندازه انتخاب کنید، مثلاً سه ماه اخیر را با همان سه ماه سال قبل مقایسه کنید تا اثر فصل از بین برود.
• در تب Queries پرسش‌ها را بر اساس تغییر کلیک مرتب کنید و آن‌هایی را جدا کنید که نمایششان ثابت یا بیشتر شده ولی نرخ کلیکشان افت کرده است.
• همین کار را در تب Pages تکرار کنید تا ببینید افت در کدام صفحات جمع شده است؛ معمولاً الگو روشن می‌شود که مقاله‌های تعریفی بیشتر افت کرده‌اند یا صفحات خدمات.
• چند پرسشی را که بیشترین افت را داشته‌اند خودتان جستجو کنید و ببینید خلاصه‌ی هوش مصنوعی دارند یا نه، و اگر دارند، سایت شما جزو منابعش هست یا نه.
• به میانگین جایگاه هم نگاه کنید؛ اگر جایگاه افت کرده، مشکل احتمالاً رتبه است، نه خلاصه، و باید اول آن را درست کنید.
• در کنار سرچ کنسول، تعداد تماس‌ها، فرم‌ها و سفارش‌ها را هم در همان دو بازه مقایسه کنید؛ کلیک کمتر با همان تعداد مشتری، مشکل کسب‌وکار نیست.

اگر هر ماه گزارشی از سئوی سایتتان می‌گیرید یا می‌خواهید بگیرید، در راهنمای گزارش ماهانه‌ی سئو توضیح داده‌ایم یک گزارش خوب چه چیزهایی باید داشته باشد تا همین مقایسه‌ها هر ماه جلوی چشمتان باشد.

برای دیده شدن در AI Overview چه کار کنیم؟

برای دیده شدن در AI Overview کار خاص و جداگانه‌ای لازم نیست؛ گوگل صریحاً می‌گوید هیچ شرط اضافه، فایل خاص یا نشانه‌گذاری مخصوصی برای این قابلیت وجود ندارد و صفحه فقط باید ایندکس شده و قابل نمایش با اسنیپت باشد. یعنی همان سئوی درست، با چند تأکید بیشتر. این تأکیدها در عمل این‌هاست:

• زیر هر تیتر پرسشی، در جمله‌ی اول جواب کامل بدهید، طوری که آن پاراگراف به‌تنهایی قابل نقل باشد و به جمله‌های قبل و بعد وابسته نباشد.
• تیترها را به شکل پرسش واقعی مشتری بنویسید، همان‌طور که او در گوگل تایپ می‌کند، نه با عنوان‌های ادبی و مبهم.
• محتوای اصلی را به‌صورت متن بگذارید، نه داخل عکس، ویدیو یا اسلایدری که فقط با جاوااسکریپت بارگذاری می‌شود.
• جزئیات مشخص بدهید: مراحل، شرایط، استثناها و عددهایی که خودتان مسئولشان هستید؛ خلاصه‌ساز دنبال جمله‌ای است که چیزی را دقیق بگوید.
• تاریخ به‌روزرسانی را روی صفحه بگذارید و اطلاعات کهنه، مخصوصاً قیمت‌ها و شرایط، را واقعاً به‌روز کنید.
• نویسنده یا کسب‌وکار پشت محتوا را معرفی کنید تا روشن باشد این حرف از تجربه‌ی چه کسی آمده است.
• صفحات مرتبط را با لینک داخلی به هم وصل کنید تا گوگل بفهمد کدام صفحه جواب اصلی کدام موضوع است.

این‌ها کارهایی است که در سئو برای موتورهای پاسخ، یعنی AEO و GEO، هم انجام می‌شود. اگر می‌خواهید تصویر کامل‌تری از این کار، شامل ChatGPT و Perplexity، داشته باشید، راهنمای AEO و GEO را بخوانید. اینجا روی خود گوگل می‌مانیم.

چه صفحاتی را خلاصه‌ی هوش مصنوعی نمی‌تواند جایگزین کند؟

صفحاتی را که کاربر باید در آن‌ها کاری انجام دهد یا چیزی ببیند که در یک پاراگراف جا نمی‌شود، خلاصه‌ی هوش مصنوعی نمی‌تواند جایگزین کند؛ قیمت‌های به‌روز، ابزار و ماشین‌حساب، نمونه کار واقعی، فرم درخواست و مقایسه‌ی دقیق از این دسته‌اند. بهترین جواب به افت کلیک، ساختن بیشتر همین صفحات است.

• صفحه‌ی قیمت با جزئیات واقعی، یعنی اینکه هر بسته دقیقاً چه چیزی دارد و چه چیزی ندارد، کاربری را که خلاصه خوانده و حالا می‌خواهد تصمیم بگیرد به سایت شما می‌آورد.
• ابزار و ماشین‌حساب، مثل محاسبه‌گر هزینه یا ابزار بررسی، کاری است که خلاصه انجام نمی‌دهد و کاربر برای استفاده از آن باید وارد سایت شود.
• نمونه کار و شرح پروژه‌های واقعی، با عکس و توضیح اینکه چه مشکلی بود و چه کاری شد، چیزی است که هیچ مدلی از خودش نمی‌تواند بسازد.
• فرم درخواست یا مشاوره، آخرین قدم مشتری است و جایی جز سایت شما اتفاق نمی‌افتد.
• تجربه‌ی دست اول، مثل «ما این روش را روی فلان نوع سایت امتحان کردیم و این مشکل پیش آمد»، دقیقاً همان چیزی است که خلاصه‌های کلی کم دارند و دلیل کلیک کردن می‌شود.

یک قاعده‌ی ساده برای مقاله‌های وبلاگ: هر مقاله‌ی تعریفی را به یک قدم بعدی وصل کنید. اگر کسی پرسید «فلان چیست»، بعد از جواب کوتاه، به او نشان بدهید چطور آن را برای کسب‌وکار خودش حساب کند، بسنجد یا سفارش بدهد. مقاله‌ای که فقط تعریف می‌دهد، دقیقاً همان چیزی است که خلاصه جایش را می‌گیرد.

داده‌ی ساختاریافته در AI Overview کمک می‌کند؟

داده‌ی ساختاریافته به گوگل کمک می‌کند محتوای صفحه را درست بفهمد، ولی گوگل صریحاً گفته برای حضور در AI Overview نشانه‌گذاری مخصوصی لازم نیست؛ پس آن را ابزار فهم بهتر بدانید، نه کلید ورود. شرط مهمی که گوگل گذاشته این است که داده‌ی ساختاریافته با متن قابل مشاهده‌ی صفحه یکی باشد؛ اسکیمایی که چیزی متفاوت از متن صفحه ادعا کند، کمکی نمی‌کند و ممکن است مشکل‌ساز شود.

برای بیشتر سایت‌های کسب‌وکار، این‌ها پایه است:

• اطلاعات سازمان یا کسب‌وکار، شامل نام، لوگو، راه‌های تماس و پروفایل‌های رسمی، تا گوگل بداند این سایت متعلق به کیست.
• نشانه‌گذاری مقاله برای مطالب وبلاگ، با نام نویسنده و تاریخ انتشار و به‌روزرسانی.
• نشانه‌گذاری محصول یا خدمت، با قیمت و موجودی، فقط وقتی همین اطلاعات روی صفحه هم دیده می‌شود.
• مسیر صفحه (breadcrumb) تا جایگاه هر صفحه در ساختار سایت روشن باشد.

اگر کدنویس نیستید، با ابزار ساخت اسکیما می‌توانید کد اولیه‌ی این نشانه‌گذاری‌ها را بسازید و به سایت اضافه کنید.

چرا جستجوی نام برند حالا مهم‌تر شده است؟

چون وقتی پرسش‌های عمومی با خلاصه جواب داده می‌شوند، جستجویی که هنوز با اطمینان به سایت شما می‌رسد، جستجوی نام خود شماست. کاربری که اسم کسب‌وکارتان را تایپ می‌کند، از مرحله‌ی «فلان چیست» گذشته و دنبال شما آمده است. هر چه تعداد این جستجوها بیشتر باشد، وابستگی‌تان به کلیک‌های اطلاعاتی کمتر است.

جستجوی برند با تبلیغ و حضور در جاهای مختلف بالا می‌رود: وقتی نامتان در خلاصه‌ی گوگل به‌عنوان منبع آمده، وقتی مشتری راضی شما را معرفی کرده، وقتی در رسانه یا فهرستی از شما نام برده شده، یا وقتی در اینستاگرام شما را دیده‌اند. در سرچ کنسول می‌توانید پرسش‌هایی را که نام برندتان را دارند فیلتر کنید و روند آن‌ها را جدا ببینید؛ این یکی از سالم‌ترین شاخص‌های رشد واقعی یک کسب‌وکار در جستجوست. اگر کسب‌وکار محلی دارید، راهنمای پروفایل کسب‌وکار در گوگل هم کمک می‌کند جستجوهای نام شما به نقشه و اطلاعات درست برسد.

چرا نباید فقط به گوگل وابسته بود؟

چون هر تغییری در ظاهر صفحه‌ی نتایج گوگل، مثل همین خلاصه‌ها، مستقیماً ورودی سایتی را که فقط به گوگل تکیه کرده کم می‌کند، و تنها دفاع واقعی داشتن چند مسیر مستقل برای رسیدن مشتری است. منظور رها کردن گوگل نیست؛ گوگل برای بیشتر سایت‌های ایرانی هنوز بزرگ‌ترین منبع است. منظور این است که اگر فردا یک کانال ضعیف شد، کسب‌وکار نخوابد.

• سایت را در Bing Webmaster Tools ثبت کنید؛ Bing خودش موتور جستجوست و از آن مهم‌تر، دستیارهای هوش مصنوعی مثل Copilot برای جستجو به نمایه‌ی آن تکیه می‌کنند.
• بررسی کنید دستیارهای هوش مصنوعی مثل ChatGPT، Gemini و Perplexity درباره‌ی کسب‌وکار شما و حوزه‌ی کارتان چه جوابی می‌دهند، چون بخشی از مشتریان پرسششان را آنجا می‌پرسند.
• اینستاگرام را به‌عنوان مسیری جدی ببینید، نه فقط ویترین؛ برای بسیاری از کسب‌وکارهای ایرانی، مشتری اول آنجا شما را می‌شناسد و بعد اسمتان را در گوگل جستجو می‌کند.
• فهرست ایمیل یا پیام مشتریان را بسازید و نگه دارید؛ این تنها کانالی است که هیچ الگوریتمی بین شما و مخاطبتان نمی‌نشیند.
• از مشتریان راضی بخواهید نظرشان را در جاهای عمومی بنویسند؛ این نظرها هم به جستجوی محلی کمک می‌کنند و هم منبعی‌اند که موتورهای پاسخ از آن استفاده می‌کنند.

چطور جلوی نمایش سایت در AI Overview را بگیریم و آیا ارزشش را دارد؟

کنترل‌هایی که گوگل برای محدود کردن نمایش محتوای صفحه در AI Overview و AI Mode اعلام کرده، همان کنترل‌های همیشگی اسنیپت است: nosnippet، data-nosnippet، max-snippet و noindex؛ ولی برای تقریباً همه‌ی سایت‌های کسب‌وکار، استفاده از آن‌ها معامله‌ی بدی است. اول ببینید هر کدام چه می‌کند:

• متاتگ robots با مقدار nosnippet جلوی نمایش هر متنی از صفحه را در نتایج می‌گیرد؛ یعنی نه‌فقط در خلاصه‌ی هوش مصنوعی، بلکه توضیح زیر لینک معمولی شما هم حذف می‌شود.
• ویژگی data-nosnippet را روی بخش مشخصی از صفحه می‌گذارید تا فقط همان بخش در اسنیپت‌ها استفاده نشود و بقیه‌ی صفحه عادی بماند.
• max-snippet حداکثر طول متنی را که از صفحه نمایش داده می‌شود تعیین می‌کند.
• noindex صفحه را کلاً از نتایج گوگل بیرون می‌برد، که تقریباً هیچ‌وقت برای صفحه‌ای که می‌خواهید دیده شود معنا ندارد.

یک نکته‌ی مهم که زیاد اشتباه گرفته می‌شود: Google-Extended، که در robots.txt برای محدود کردن استفاده از محتوا در بعضی سیستم‌های هوش مصنوعی گوگل به کار می‌رود، طبق مستندات گوگل کنترل AI Overview در جستجو نیست. بستن آن خلاصه‌های جستجو را از سایت شما دور نمی‌کند. بستن Googlebot در robots.txt هم یعنی بیرون رفتن از خود جستجوی گوگل.

چرا معامله‌ی بدی است؟ چون این کنترل‌ها هیچ‌کدام خلاصه را حذف نمی‌کنند؛ فقط سایت شما را از منابع آن بیرون می‌برند. گوگل برای آن پرسش همچنان خلاصه می‌سازد، این بار از روی سایت رقیبتان، و اسم او را زیرش می‌گذارد. شما هم کلیکی را که می‌خواستید نجات دهید پس نمی‌گیرید، چون کاربر جوابش را از همان خلاصه گرفته است، و در عوض اسنیپت معمولی‌تان هم کوتاه‌تر یا حذف شده است. تنها جایی که data-nosnippet واقعاً معنا دارد، بخش‌های کوچکی است که نمی‌خواهید بیرون از متنشان نقل شوند، مثل متنی که بدون توضیح کنارش گمراه‌کننده می‌شود. اگر این کنترل‌ها را اضافه کردید، با ابزار URL Inspection در سرچ کنسول مطمئن شوید گوگل آن‌ها را می‌بیند، و بدانید اثرشان تا خزش دوباره‌ی صفحه طول می‌کشد.

برای سایت‌های ایرانی از کجا شروع کنیم؟

از سنجیدن شروع کنید، نه از واکنش؛ اول بفهمید افت کلیک شما واقعاً کجاست و چقدرش به خلاصه‌ها مربوط است، بعد تصمیم بگیرید. ترتیبی که معمولاً پیشنهاد می‌کنیم این است:

• در سرچ کنسول دو بازه‌ی هم‌اندازه را مقایسه کنید و صفحات و پرسش‌هایی را که نمایششان مانده ولی کلیکشان رفته فهرست کنید.
• ده تا بیست پرسش مهم آن فهرست را خودتان جستجو کنید و ببینید خلاصه دارند یا نه و منبعش کیست.
• مشکلات فنی، افت رتبه و تغییرات فصلی را رد کنید تا مطمئن شوید مقصر واقعاً خلاصه است.
• صفحات تجاری، یعنی خدمات، قیمت و فرم تماس، را اولویت اول بگذارید و مطمئن شوید کامل، به‌روز و قابل اعتمادند.
• مقاله‌های پربازدید را بازنویسی کنید تا جواب اول هر بخش کوتاه و قابل نقل باشد و بعدش چیزی بیاید که خلاصه نمی‌دهد.
• داده‌ی ساختاریافته‌ی پایه را اضافه کنید و با متن صفحه هماهنگ نگه دارید.
• سایت را در Bing ثبت کنید و روند جستجوی نام برندتان را هر ماه جدا دنبال کنید.

این کار یک بار انجام نمی‌شود و تمام نمی‌شود. ظاهر صفحه‌ی نتایج گوگل در سال‌های اخیر مدام عوض شده و احتمالاً باز هم عوض می‌شود؛ سایتی که هر ماه داده‌اش را نگاه می‌کند، زودتر از بقیه می‌فهمد چه چیزی تغییر کرده است.

قدم بعدی

اگر می‌خواهید بدانید سایتتان برای خلاصه‌های گوگل و دستیارهای هوش مصنوعی چقدر آماده است، اول یکی از صفحات مهمتان را با بررسی رایگان سئو بسنجید. اگر کار را به تیمی می‌سپارید، در سئو برای هوش مصنوعی توضیح داده‌ایم این کار در کیبووب شامل چه چیزهایی است؛ این کار جزو همه‌ی بسته‌های خدمات سئو است و هزینه‌ی جداگانه ندارد. اگر هم می‌خواهید کسی داده‌ی سرچ کنسول سایتتان را با شما نگاه کند و بگوید افت کلیکتان از کجاست، از صفحه‌ی مشاوره درخواستتان را بفرستید.